سنجش شایستگی در مورد کاری

سلام بر دوستان گرامی

مدتی است که بعنوان ارزیاب مدیران در مرکز توسعه مدیران شرکت ملی نفت، قراردادی با شرکت مزبور منعقد کردم.  البته در پستهای قبلی بیان کردم که با شرکت نفت همکاری می کنم اما نوع همکاری بنده کمی متفاوت شده است. برای مدت کوتاهی است که درگیر تهیه شاخص های سنجش شایستگی ها در تمارین نوشتاری هستم. یکی از تمرین های بسیار خوبی که در این مرکز، استفاده می شود، مورد کاوی است که طی آن، هر یک از مدیران، موظف هستند، یک قضیه موردی مرتبط با حوزه شغلی خود را تحلیل، ریشه یابی و ارایه راهکار دهند.

حال سوال اینجاست که به واقع، چگونه می توانیم این تحلیل را تصحیح و بطور مناسبتر بگوییم، بسنجیم. برای این کار، تعدادی شاخص برای سنجش هر یک از شایستگی ها طراحی کردیم اما به نظرم باز هم برای تصحیح آنها مشکل داریم. البته مجموعه نفت، توانمندیهای بسیار خوبی در حوزه ارزیابی مدیران دارد اما از عزیزانی که همیشه به بنده لطف دارند، باز هم مثل دفعات قبل، نظرات و مشاورت های خود را به بنده اهدا نمایند.

از دوستانی که بابت موضوعاتی که از قبل مطرح کردم و پاسخ بنده را دادند نیز تشکر می کنم. باشد که این وبلاگ ناچیز، همکاری مساعدی را میان مخاطبین گمنام، ایجاد نماید.

منتظر نظرات و مشاورتهای ارزشمند شما هستم.

شیوه مدیریت دولتی در ایران!

دو خلبان نابینا که هر دو عینک‌های تیره به چشم داشتند، در کنار سایر خدمه پرواز به سمت هواپیما آمدند، در حالی که یکی از آن‌ها عصایی سفید در دست داشت و دیگری به کمک یک سگ راهنما حرکت می‌کرد.

زمانی که دو خلبان وارد هواپیما شدند، صدای خنده ناگهانی مسافران فضا را پر کرد. اما در کمال تعجب دو خلبان به سمت کابین پرواز رفته و پساز معرفی خود و خدمه پرواز، اعلام مسیر و ساعت فرود هواپیما، از مسافران خواستند کمربندهای خود را ببندند.

در همین حال، زمزمه‌های توام با ترس و خنده در میان مسافران شروع شده و همه منتظر بودند، یک نفر از راه برسد و اعلام کند این ماجرا فقط یک شوخی یا چیزی شبیه دوربین مخفی بوده است. اما در کمال تعجب و ترس آنها، هواپیما شروع به حرکت روی باند کرده و کم کم سرعت گرفت. هر لحظه بر ترس مسافران افزوده می‌شد چرا که می‌دیدند هواپیما با سرعت به سوی دریاچه کوچکی که در انتهای باند قرار دارد، می‌رود.

هواپیما همچنان به مسیر خود ادامه می‌داد و چرخ‌های آن به لبه دریاچه رسیده بود که مسافران از ترس شروع به جیغ و فریاد کردند. اما در این لحظه هواپیما ناگهان از زمین برخاست و سپس همه چیز آرام آرام به حالت عادی بازگشته و آرامش در میان مسافران برقرار شد. در همین هنگام در کابین خلبان، یکی از خلبانان به دیگری گفت: «یکی از همین روزها بالاخره مسافرها چند ثانیه دیرتر شروع به جیغ زدن می‌کنند و اون‌وقت کار همه‌مون تمومه!»...

در این لحظه شما پس از خواندن این داستان کوتاه، با شیوه مدیریت دولتی در ایران آشنا شده‌اید...

ابزار ارزیابی شایستگی های مدیران

در این بخش، به درخواست یکی از دوستانی که لطف دارند و به وبلاگ بنده افتخار می دهند، لیست مختصری از ابزارهای رایج در کانون های ارزیابی و توسعه را قرار می دهم.

یکی از کارکردهای مهم کانونهای ارزیابی سنجش رفتار افراد می باشد. بسیاری از ویژگیهای شخصیتی و دانشی افراد در رفتار افراد نمود پیدا می کند. برای سنجش رفتار افراد، موقعیتهای واقعی شبیه سازی شده و شخص در محیط شبیه سازی شده واقعی قرار می­گیرد و رفتارهای او مورد ارزیابی قرار می­گیرد. برای سنجش رفتار افراد می توان از ابزارهای زیر استفاده نمود:

 

کارتابل/ کازیه

تمرین های کازیه ای یکی از شناخته شده ترین نوع تمرین های نوشتاری هستند. در این تمرین از شرکت کننده می خواهند مطالبی را که فرد شغل مورد نظر با آنها مواجه می شود، بررسی کند. این مطالب شامل نامه های اداری،‌ یادداشت ها،‌ گزارش ها و غیره می شود، وظیفه شرکت کننده مرور این مطالب، تعیین اولویت ها، تصمیم در مورد ارجاع و چگونگی واکنش به آن ها با نگارش نامه، یادداشت، تعیین جلسه، تلفن و غیره می باشد. زمان و اندازه تمرین های کازیه ای در کانون های ارزیابی متفاوت است. تعداد مطالب تمرین های کازیه ای بین 10 تا 40 مورد است و یک تا 3 ساعت به طول می انجامد. اندازه و نوع مطالب تمرین های کازیه ای نیز متاثر از نیازهای شغل مورد نظر می باشد. تمرین های کازیه ای می تواند شامل تعداد زیادی مسائل ساده یا شمار کمی مسایل پیچیده و دشوار باشد.

 

تمرین تحلیلی- مطالعه موردی[1]

شرکت کننده در تمرین مطالعه موردی باید اطلاعاتی را که به صورت متن یا اعداد به وی داده شده است، مرور کند و براساس آنها به نتایجی منطقی دست یابد. محتوا و زمان این تمرین نیز بازتاب نیازهای شغل مورد نظر می باشد. شرکت کنندگان دو یا سه صفحه اطلاعات دریافت می کنند که در آن نمودار و جدول هایی- با توجه به نوع شغل- آمده است. یک تا دو ساعت به شرکت کننده وقت می دهند تا اطلاعات را تحلیل و گزارشی در مورد آن بنویسد.

این تمرین ها مهارت های تحلیلی شرکت کننده- مثل حل مسئله و تصمیم گیری- را نشان می دهند. این تمرین ها همچنین شاخص خوبی برای مهارت های نوشتاری و توانایی سازمان دهی و ساختار بندی کارها هستند. می توان مطالعه موردی را به بحث گروهی و یا ارائه شفاهی پیوند زد.

از جمله شایستگی هایی که  می توان در این تمرین ارزیابی کرد عبارتند از: ویژگی های فردی و شخصیتی، مهارت های ادراکی،  مدیریت اجرایی، مهارت های ارتباطی، مهارت های حرفه ای بانک وتصمیم گیری.

 

تمرین برنامه ریزی[2]

در تمرین برنامه ریزی، شرکت کننده برای استفاده موثر از فعالیت ها و منابع برنامه ریزی می کند. به عنوان مثال، سر کارگر باید کارهایش را برای عملیات های یک شیفت زمان بندی کند. با بیان برخی محدودیت ها، از جمله برخی مهلت های زمانی، اغلب پاسخ های محدودی برای زمان بندی وجود دارد و می توان پاسخ پیشنهادی شرکت کننده را با پاسخ الگو مقایسه کرد. هدف اصلی چنین تمرینی امکان ارزیابی توان تحلیل، تصمیم گیری و برنامه ریزی و سازمان دهی شرکت کننده می باشد. بدفورد[3] (1987) نمونه ای خاص از این تمرین را مطرح کرده و می گوید چگونه آکادمی پلیس ایالتی اونتاریو در حین شبیه سازی تعقیب و گریز، از شرکت کنندگان پرسش هایی می کند و پاسخ های آنان را ثبت و به آن ها امتیاز می دهد.

از جمله شایستگی هایی که  می توان در این تمرین ارزیابی کرد، عبارتند از: ویژگی های فردی و شخصیتی، مدیریت اجرایی، مهارت های حرفه ای بانک و تصمیم گیری.

 

تمرین بحث گروهی[4]

بطور معمول مديران بدلايل و عناوين متفاوتي در يک گروه با يکديگر کار مي کنند. ابزار کار گروهي نيز که براساس شبيه سازي شرايط کاري است به تبعيت از آن شکل هاي گوناگوني گرفته است. شوراي مديران، هيئت مديره و جلسه بررسي موضوع هاي پيش رو از جمله شرايطي است که مديران با آن مواجهند. براي هريک از این شرايط نوع خاصي از کار گروهي با محتواي متفاوت طراحي شده است.

این تمرین با دو عامل اصلی طبقه بندی می شوند. اولین عامل نوع یا هدف جلسه است که با موقعیت همکاری یا رقابتی تعریف می شود. به طور معمول، بحث گروهی همکارانه به صورت حل مساله است و شرکت کنندگان باید مجموعه ای از اطلاعات را تحلیل کرده و در زمان مقرر برای موضوع پیشنهادهای عملی بدهند. چنین تمرین های را بحث گروهی بدون تعیین نقش افراد می دانند، چون تمام شرکت کنندگان اطلاعات مشابهی دارند و کسی نقش از پیش تعیین شده ای ندارد.

تمرین ایفای نقش[5]

اين مذاكره و گفتگويي بين دونفر از مدیران یک شرکت یا نماينده يك شركت با شركت و سازمان ديگر مي‌باشد. در طی این مرحله يك Case به افراد ارزيابي شونده داده مي‌شود كه بايد پس از مطالعه در زمان مقرر  در قالب نقشی که در Case  برای آنها معین شده است ایفای نقش نمایند و در مورد Case بحث و گفتگو كنند. در حین گفتگو مهارتهای بین فردی و رفتارهای فرد مشاهده گردیده و مورد ارزیابی قرار می گیرد. اين گفتگو در طول زمان معین بايد انجام شود و حتي‌الامكان در مواردي به توافق دست یابند . زمان مورد نیاز برای این تمرین 5دقیقه برای مطالعه - 15 دقیقه برای مباحثه است.

روش کار: ابتدا مورد مربوطه را به ایفاگران نقش داده و به مدت 5 دقیقه فرصت دارند تا مورد یا قضیه مربوطه را مورد مطالعه قرار دهند. پس از آن دو نفر به مدت 15 دقیقه فرصت دارند تا در مورد موضوعات مربوط به مورد، مباحثه و مذاکره کنند.

نمونه شایستگی های ارزیابی شده: حل تعارض، متقاعد سازی، انطباق پذیری، قضاوت، ویژگی های فردی و شخصیتی، مهارت های ادراکی، مدیریت اجرایی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری.

---

[1] Annalistic-Case Study

[2] Scheduling

[3] Badford

[4] Group Discussion

[5] Role Playing